Historyczny Krakowski Szlak Kulinarny – Kraków's Culinary Historical Trail

[For English please scroll down]

Kraków od stuleci jest miastem, w którym historia, rzemiosło i codzienne życie splatają się w szczególny sposób, tworząc niepowtarzalną przestrzeń kulturową. Jego ulice, place i zaułki kryją opowieści nie tylko o wydarzeniach politycznych czy artystycznych, lecz również o smakach, które przez wieki kształtowały doświadczenie mieszkańców. W dawnych kramach, jatkach, piwnicach, cukierniach i restauracjach toczyło się życie oparte na pracy rzemieślników: piekarzy, cukierników, rzeźników, browarników czy karczmarzy, ludzi, którzy nadawali rytm krakowskiej kuchni i tworzyli materialne dziedzictwo, obecne w tradycjach miasta do dziś.

Większość z dawnych lokali takich jak jatki, wyszynki, gospody, rzemieślnicze pracownie niestety nie zachowało się do naszych czasów. Mimo to tradycja, którą współtworzyły, nie zanikła. W wielu współczesnych kawiarniach, restauracjach, cukierniach, piekarniach czy sklepach nadal można skosztować potraw i produktów głęboko zakorzenionych w krakowskiej historii.

Dlatego szlak obejmuje różnorodne przestrzenie, w których przez wieki spotykały się handel, wytwórczość i codzienne praktyki kulinarne: od Starego Kleparza czyli jednego z najstarszych targowisk miasta przez Planty, Mały Rynek i Rynek Główny z dawnymi jatkami piekarskimi i rzeźniczymi, aż po słynne lokale, które zapisały się w miejskiej pamięci, jak Maurizio, Hawełka czy Wierzynek. Szlak przywołuje także produkty, które współtworzyły smak Krakowa: chleb prądnicki, obwarzanki, kiełbasę piaszczańską i krakowską, żurek, maczankę, sernik krakowski, pączki, a także wiele innych potraw, które od pokoleń obecne są w kuchni tego regionu.

Opracowanie to jest propozycją przygotowaną z myślą o przewodnikach miejskich, turystach, mieszkańcach oraz miłośnikach turystyki kulinarnej, którzy chcą poznać Kraków od strony jego stołów, rzemiosła i dawnych smaków. Autorzy mają świadomość, że istnieje wiele innych miejsc, osób i tradycji, które mogłyby zostać włączone w narrację szlaku. Historia kulinarna miasta jest na tyle bogata i wielowątkowa, że naturalnym kierunkiem jego rozwoju wydaje się dalsze poszerzanie i uzupełnianie go o kolejne punkty. Niniejsza propozycja jest więc zaproszeniem do wspólnego odkrywania i pogłębiania wiedzy o tym wyjątkowym dziedzictwie.

Szlak ma służyć zarówno jako narzędzie edukacyjne, jak i inspiracja do samodzielnych spacerów, rodzinnych odwiedzin miejsc o znaczeniu historycznym czy wreszcie jako punkt odniesienia dla tych, którzy chcą doświadczyć Krakowa poprzez kulinaria – tak, jak czyniono to tu od wieków.

Zapraszamy do podążania Historycznym Krakowskim Szlakiem Kulinarnym!

[ENGLISH]

For centuries, Krakow has been a city where history, craftsmanship and everyday life are intertwined in a special way, creating a unique cultural space. Its streets, squares and alleys hide stories not only of political or artistic events, but also of the tastes that have shaped the experience of its inhabitants over the centuries. In the old stalls, butcher shops, cellars, confectioneries and restaurants, life was based on the work of artisans, such as bakers, confectioners, butchers, brewers or innkeepers, people who gave rhythm to Krakow's cuisine and created the material heritage which is still present in the city's traditions today.

"Krakow Culinary-Historical Trail" encompasses areas where trade, manufacturing and everyday culinary practices came together over the centuries; from Stary Kleparz, one of the city's oldest markets, through the Planty, Mały Rynek and Main Market Square (Rynek Główny) with its former baker's and butcher's shops, to famous establishments that have become part of the city's collective memory, such as Maurizio, Hawełka or Wierzynek. The trail also evokes products that have contributed to the taste of Krakow: prądnicki bread, obwarzanki, kiełbasa piaszczańska and krakowska sausages, żurek, maczanka, krakowski cheesecake, pączki, as well as many other dishes that have been present in the region's cuisine for generations.

The authors' intention was above all to show the most important historical sites associated with Krakow's culinary heritage. Most of the old premises such as butcheries, taverns, inns and artisan workshops have unfortunately not survived to the present day. Nevertheless, the tradition they co-created has not disappeared. In many of today's cafés, restaurants, confectioneries, bakeries and shops, you can still taste dishes and products deeply rooted in Krakow's history. 

This study is a proposal, a compilation prepared for city guides, tourists, residents and lovers of culinary tourism who want to get to know Krakow from the perspective of its tables, crafts and ancient flavours. The authors are aware that there are many other places, people and traditions that could be included in the narrative of the trail. The city's culinary history is so rich and multifaceted that it seems a natural direction to continue to expand and add to it. This proposal is therefore an invitation to discover and deepen our knowledge of this unique heritage together.

The trail is intended to serve both as an educational tool and as an inspiration for independent walks, family visits to places of historical significance or, finally, as a reference point for those who want to experience Krakow through its cuisine as it has been done here for centuries.

O PROJEKCIE:

Historyczny Krakowski Szlak Kulinarny jest inicjatywą Gminy Miejskiej Kraków, którą opiekuje się Wydział ds. Turystyki. Realizatorem szlaku jest Fundacja Promocji Wyrobów Rzemieślniczych, która została wyłoniona w ramach otwartego konkursu ofert pn.: „Turystyka zrównoważona oraz rozwój, promocja krakowskich produktów i szlaków turystycznych zgodnie z rekomendacjami Polityki zrównoważonej turystyki w Krakowie na lata 2021-2028 oraz na podstawie ustawy o samorządzie gminnym” w zakresie turystyki i krajoznawstwa". Autorem tekstu o Historycznym Krakowskim Szlaku Kulinarnym jest dr Marcin Gadocha z Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz przewodniczący Rady Naukowej Fundacji Promocji Wyrobów Rzemieślniczych. Autorem części poświęconej historii Cechu Rzemiosł Spożywczych jest Hubert Stawski, kierownik Cechu Rzemiosł Spożywczych.