Stary Kleparz

Dzisiejszy plac targowy Stary Kleparz wyrósł z rynku samodzielnego miasta Kleparz. Początki osady sięgają końca XII wieku – wtedy przy sprowadzonych relikwiach św. Floriana powstał tu ośrodek kultu i osadnictwa. 

W 1366 r. król Kazimierz Wielki wydał akt lokacyjny nowego miasta na prawie magdeburskim. Miasto to nosiło nazwę Florencja (od św. Floriana); określenie „Kleparz” pojawia się w źródłach nieco później, od końca XIV w. Rynek nowego miasta, dzisiejszy rejon Starego Kleparza, Placu Matejki i przyległych ulic, miał prawdopodobnie kształt zbliżony do kwadratu i rozmiary porównywalne z Rynkiem Głównym Krakowa. Otrzymał on istotne przywileje targowe, dzięki którym stał się jednym z głównych ośrodków handlu w okolicy. Na przestrzeni wieków Rynek Kleparski był nie tylko placem targowym, ale także ważną sceną wydarzeń politycznych i ceremonialnych. W czasie rozbiorów i przemian ustrojowych Kleparz utracił status odrębnego miasta i został włączony do Krakowa (formalnie w końcu XVIII w.). 

W XIX wieku, wraz z nowymi koncepcjami urbanistycznymi, pojawiła się idea podziału historycznego rynku na dwie części:

• Zachodnią: targową, zachowującą dotychczasową funkcję handlową (dzisiejszy Stary Kleparz)
• Wschodnią: reprezentacyjną, przekształconą później w Plac Matejki.

Koncepcję tę wypracowano w latach 60. XIX w., a zrealizowano dopiero w latach 70. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że dzisiejszy Rynek Kleparski/Plac Matejki stanowi fragment dawnego, większego placu, natomiast Stary Kleparz, zachodnią część dawnej przestrzeni targowej, w której funkcja handlu utrzymała się do dziś. 

Współcześnie plac Stary Kleparz uchodzi za najstarsze nieprzerwanie działające targowisko Krakowa, a zarazem jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc codziennego życia miasta. Na niewielkim, częściowo zadaszonym placu działa kilkadziesiąt stoisk oferujących owoce, nabiał, mięso i wędliny od lokalnych producentów, a także ryby i owoce morza, w tym żywe raki. Są tu także stoiska z ziołami, kwiatami, przyprawami, pieczywem. W XX wieku można było to zakupić najsłynniejszy polski chleb – chleb prądnicki. Dziś dostępne są tu różnego rodzaju pieczywa.

[ENGLISH]

Today's Stary Kleparz market square grew out of the market square of the independent town of Kleparz, located to the north of Krakow's walls near the Church of St Florian. The origins of the settlement date back to the end of the 12th century, when a religious shrine and settlement centre was established here around the imported relics of St Florian. 

In 1366, King Casimir the Great issued a foundation charter for the new town under the Magdeburg Law. The town was called Florencja (Florence - after St Florian); the term 'Kleparz' appears in sources somewhat later, from the late 14th century. The market square of the new town, today's area of Stary Kleparz, Matejko Square and adjoining streets, was probably roughly square in shape and comparable in size to Krakow's Main Market Square (Rynek Główny). It was granted important market privileges, which made it one of the main centres of trade in the area with weekly grain and food markets. Over the centuries, Rynek Kleparski was not only a market square, but also an important stage for political and ceremonial events.

During the period of partitions and political changes, Kleparz lost its status as a separate town and was incorporated into Krakow (formally in the late 18th century). From this point onwards, Rynek Kleparski already becomes a square within the larger urban organism. In the 19th century, with new urban planning concepts, the idea of dividing the historic market square into two parts emerged:

• a western part comprising the market, retaining its former commercial function (today's Stary Kleparz)
• an eastern part performing a representative role, later transformed into Matejko Square.

The concept was developed in the 1860s and was implemented  in the 1870s. The literature points out that today's Rynek Kleparski/Matejko Square is a fragment of the former, larger square, while Stary Kleparz, the western part of the former market area, maintains the function of trade to this day. Today, Stary Kleparz square is considered to be the oldest continuously operating market in Krakow and one of the most characteristic places of the city's everyday life. The small, partly roofed square is home to dozens of stalls, traditional vegetables sellers – until recently it was possible to buy pickled and raw Cracovian głąbik (a variety of stem lettuce from Krakow), fruit, dairy products, meat and cold cuts from local producers, fish and seafood, including live crayfish. There are also stalls selling herbs, flowers, spices and baked goods. In the 20th century, it was possible to buy the most famous Polish bread here, prądnicki bread. Today, a variety of breads are available.