Wierzynek

Nazwa dzisiejszej restauracji nawiązuje do legendarnej uczty, która miała odbyć się podczas zjazdu krakowskiego w 1364 roku. O wydarzeniu tym wiemy z relacji Jana Długosza, jednak dogłębne badania historyków wykazały, że kronikarz połączył trzy spotkania, które odbyły się w Krakowie w latach 1353-1634 w jedno. Według przekazów uczta została zorganizowana w domu Mikołaja Wierzynka – zamożnego krakowskiego mieszczanina i członka rady miejskiej. Nie zachowały się pewne informacje o tym, jaką dokładnie funkcję pełnił Wierzynek na dworze Kazimierza Wielkiego. Jan Długosz wspomina jednak, że sprawował on pieczę nad królewskimi dochodami oraz dworem i służbą monarchy. Przyjęcie u Wierzynka mogło stanowić doskonałą okazję do zaprezentowania bogactwa i przepychu polskiego dworu. 

Restauracja Wierzynek – ta funkcjonująca do dziś, powstała dopiero w roku 1945. Jej założyciel, Kazimierz Książek, nadając lokalowi nazwę „Pod Wierzynkiem”, świadomie odwołał się do wspomnianej legendy. Było to zamierzone działanie, oparte na przekonaniu, że nazwisko Wierzynek posiada znaczną wartość symboliczno-historyczną, zwłaszcza w przestrzeni Rynku Głównego. Nazwę zasugerował ówczesny dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, dr Jerzy Dobrzycki. W otoczeniu powojennym, w którym poszukiwano elementów trwałości i kontynuacji, taka odwołująca się do lokalnej tradycji nazwa miała wyraźny walor kulturowy i prestiżowy. W kolejnych dekadach restauracja zajęła ważną pozycję w życiu Krakowa. W okresie PRL należała do lokali reprezentacyjnych, w których przyjmowano zarówno delegacje państwowe, jak i gości zagranicznych. Stanowiła część oficjalnego wizerunku miasta — miejsca, które powinno łączyć prestiż, historię i elementy dawnej krakowskiej ceremonialności. Po transformacji ustrojowej restauracja przeszła w ręce prywatne i stopniowo przekształcała swoją działalność. Mimo zmian właścicielskich i modernizacji wnętrz zachowano istotę wcześniejszej narracji: odwołanie do XIII- i XIV-wiecznej tradycji oraz do postaci Mikołaja Wierzynka. W szerszym ujęciu Wierzynek stanowi przykład miejsca, które łączy funkcje gastronomiczne z rolą nośnika pamięci kulturowej. Zabytkowe kamienice, w których się mieści, stanowią oprawę dla narracji o uczcie z 1364 roku, a legenda ta — niezależnie od stopnia historycznej wiarygodności — stała się integralną częścią turystycznego i kulturowego pejzażu Krakowa. W ten sposób dawny mit mieszczańskiej gościnności przekształcił się w element współczesnej praktyki miejskiej.

Potrawy krakowskie, które były podawane w dawnych i współczesnych restauracjach

1. Kaczka po krakowsku – wywodzi się z dawnych tradycji kulinarnych Krakowa i Małopolski. Na przełomie XIX i XX wieku pojawiała się w popularnych książkach kucharskich, co utrwaliło jej obecność na krakowskich stołach. Tradycyjnie kaczkę nadziewano jabłkami lub podawano z kaszą gryczaną i sosem grzybowym, dzięki czemu danie stało się jedną z charakterystycznych specjalności krakowskiej kuchni.
2. Zupa kminkowa – była jedną z najpopularniejszych i najprostszych zup, a zarazem najbardziej rozpoznawalnych potraw codziennej kuchni krakowskiej. Podawano ją już w XIX wieku w tanich jadłodajniach i gospodach, bo przygotowywano ją szybko i z łatwo dostępnych składników. Jej podstawą był aromatyczny wywar z kminku, ceniony nie tylko za smak, lecz także za właściwości zdrowotne — pomagał na trawienie i przeziębienia. Najczęściej podawana z grzankami lub jajkiem, stała się jednym z klasycznych dań.

[ENGLISH]

The name of today's restaurant refers to a legendary feast. This famous banquet was to take place during the Krakow convention in 1364. We know about this event from the chronicler Jan Długosz's account, but in-depth research by historians has shown that he combined three meetings that took place in Krakow between 1353 and 1634 into one. According to records, the feast was organised in the home of Mikołaj Wierzynek, a wealthy Cracovian burgher and member of the city council. No certain information has survived as to what exact function Wierzynek performed at the court of Casimir the Great. Jan Dlugosz mentions, however, that he was in charge of the royal revenues and the monarch's court and servants. The feast at Wierzynek's may have been the perfect opportunity to showcase the wealth and splendour of the Polish court. Casimir the Great probably wanted to dazzle his distinguished guests by serving them the most exquisite dishes. 

The Wierzynek Restaurant, the one still in operation today, was only founded in 1945. Its founder, Kazimierz Książek, consciously referred to the aforementioned legend when naming the pub "Pod Wierzynkiem". This was a deliberate action, based on the belief that the name Wierzynek has considerable symbolic and historical value, especially in the space of the Main Market Square. The name was suggested by the then director of the Historical Museum of the City of Krakow, Dr Jerzy Dobrzycki. In a post-war environment where elements of permanence and continuity were sought, such a name referring to local tradition had a clear cultural and prestige value. In the decades that followed, the restaurant occupied an important position in the life of Krakow. During the communist period, it was one of the representative venues where both state delegations and foreign guests were received. It was part of the official image of the city, a place that should combine prestige, history and elements of old Krakow ceremonialism. After the political transformation, the restaurant passed into private hands and gradually transformed its operations. Despite the changes in ownership and the modernisation of the interiors, the essence of the earlier narrative has been preserved; references to 13th- and 14th-century tradition and to the figure of Mikołaj Wierzynek remain. More broadly, Wierzynek is an example of a place that combines its gastronomic functions with its role as a carrier of cultural memory. The historic premises in which it is housed provide the setting for the narrative of the 1364 feast, and this legend – regardless of its degree of historical credibility – has become an integral part of Krakow's tourist and cultural landscape. In this way, the old myth of bourgeois hospitality has been transformed into an element of contemporary urban practice.

Cracovian dishes served in past and contemporary restaurants

1. Krakow style duck – originates from the ancient culinary traditions of Krakow and Małopolska, where roast duck was a dish served mainly during celebrations and festive dinners. At the turn of the 20th century, it appeared in popular cookery books, which perpetuated its presence on Krakow's tables. Traditionally, duck was stuffed with apples or served with buckwheat groats and mushroom sauce, making the dish one of the characteristic specialities of Krakow's cuisine.
2. Caraway soup – was one of the most popular and simplest soups, and one of the most recognisable dishes of everyday Krakow cuisine. It was served as early as the 19th century in cheap eateries and inns because it was prepared quickly and from readily available ingredients. It was based on an aromatic caraway broth, prized not only for its taste but also for its health properties; it helped with digestion and colds, so the soup was also often served in homes. Most often served with croutons or an egg, it has become one of the classic dishes that have accompanied the townspeople in their daily meals over the years.