Kościół św. Andrzeja
| Kategoria: | Stare Miasto |
| Obiekt jest oddziałem | Stare Miasto |
| Adres: | Grodzka 56, 31-044 Kraków |
Opis
Najlepiej zachowany przykład architektury romańskiej w Krakowie. Masywny, wzniesiony z kamienia ciosowego z końcem XI wieku kościół miał pełnić także ważne funkcje obronne. Z korpusu wyrastają dwie ośmioboczne wieże z charakterystycznymi dla sztuki romańskiej podwójnymi, arkadowymi okienkami (tzw. biforia). Ten sam charakter zachowała apsyda, ozdobiona skromnym fryzem arkadowym oraz liczne detale (m.in. schody i obramienia okien). Rozbudowywana i umacniana prawdopodobnie do połowy XII wieku świątynia skutecznie oparła się najazdowi Tatarów w roku 1241, udzielając schronienia mieszkańcom miasta. Nazywano ją nawet - nie bez racji - dolnym zamkiem (w odróżnieniu od stojącego nieopodal górnego - wawelskiego). W roku 1320 przekazano ją zgromadzeniu klarysek, dla których wzniesiono przylegający od południa klasztor. Z tamtego okresu pochodzi ceglane, gotyckie oratorium, pełniące dziś rolę zakrystii.
Barokowy wystrój wnętrza - z bogatą dekoracją stiukową, autorstwa Baltazara Fontany - pochodzi z czasów przebudowy po roku 1700 r. Nieco późniejszy jest ołtarz główny, przypisywany Francesco Placidiemu. Zwracają uwagę ambona w kształcie łodzi oraz chór muzyczny i organy w prezbiterium (XVIII w.), dekorowane w manierze rokoka. Z surowością romańskiej fasady kontrastują barokowe hełmy wież dodane w roku 1639.