Capella Cracoviensis: Osteroratorium

Data:

2026-04-16
Miejsce:

MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej, ul. Lipowa 4
Kategoria:

Muzyka klasyczna

Osteroratorium Johann Sebastian Bach napisał na Wielkanoc rok 1725 – jest to adaptacja jego wcześniejszej świeckiej Kantaty pasterskiej. Bach wykorzystał w niej dokładnie te same sekwencje muzyczne, komponując jedynie nowe recytatywy. Radosny, promienny charakter materiału muzycznego doskonale pasował do uroczystości pamiątki zmartwychwstania.

Picander – autor oryginalnego libretta Kantaty pasterskiej – napisał również tekst oratorium. Wierszowane teksty w obu utworach mają ten sam schemat metryczny, co pozwalało wykorzystać muzykę arii i chórów bez zmian. Autor opracował scenariusz dialogów i arii dla czterech postaci biblijnych: uczniów Piotra (tenor) i Jana (bas), którzy w pierwszym duecie spieszą do grobu Jezusa i znajdują go pustym, oraz Marii Magdaleny (alt) i Marii Jakubowej (sopran), które spotykają tam apostołów.

W odróżnieniu od Kantaty pasterskiej, która rozpoczyna się jednoczęściowym instrumentalnym wstępem, Osteroratorium otwiera dwuczęściowa sinfonia, prawdopodobnie adaptowana z jednego koncertów napisanych przez Bacha w czasie, gdy pracował na dworze w Köthen. Oratorium Wielkanocne jest muzycznym dramatem i nie zawiera żadnych chorałów, co jest rzadkością w muzyce liturgicznej Bacha.

Premiera kantaty miała miejsce w niedzielę 1 kwietnia 1725 roku. Utwór wykonano dwukrotnie: podczas porannego nabożeństwa w kościele św. Mikołaja w Lipsku oraz podczas nieszporów w kościele św. Tomasza. Było to pierwsze i jedyne dzieło Bacha przeznaczone na Wielkanoc o tak intensywnie teatralnym charakterze.

Pod względem narracyjnym kantata przedstawia najważniejsze wydarzenia Wielkanocy: kobiety przy pustym grobie, ukazanie się anioła i spotkanie z uczniami. Sceny te są pretekstem do refleksji, wyrażonej w muzyce: od triumfalnej, instrumentalnej introdukcji, przez przesycone smutku adagia oboju i smyczków, po pełne nadziei tęskne arie kobiet wyczekujących spotkania z Jezusem. Całość kończy radosny, dziękczynny hymn wsparty trąbkami i kotłami, zakończona energiczną fugą.

Johann Sebastian Bach Osteroratorium BWV 249

Jolanta Kowalska-Pawlikowska sopran
Matylda Staśto-Kotuła alt
Piotr Szewczyk tenor
Marek Opaska bas

Capella Cracoviensis na historycznych instrumentach:
Katarzyna Czubek Ivana Vitková flet prosty
Marta Bławat Katarzyna Czubek obój
Jani Sunnarborg fagot
Paweł Gajewski Marian Magiera Paweł Durowski trąbka
Rafał Tyliba kotły
Katarzyna Olszewska Radosław Kamieniarz skrzypce
Mariusz Grochowski altówka
Konrad Górka wiolonczela
Dawid Lewandowski kontrabas

Marcin Świątkiewicz dyrygent