Kobiety, reżyserki. Przegląd filmowy w Kinie Kika

Kino Kika i Włoski Instytut Kultury w Krakowie zapraszają na spotkanie z cyklem Kobiety, reżyserki od 1 marca do 26 kwietnia. Przegląd obejmuje wybór ośmiu filmów wyreżyserowanych przez włoskie reżyserki i oferuje spojrzenie na kobiecy wkład w rozwój włoskiej kinematografii od lat 70. XX wieku po dzień dzisiejszy.

To właśnie w tej dekadzie – naznaczonej głębokimi przemianami społecznymi i kulturowymi we Włoszech: protestami robotniczymi i studenckimi, rozkwitem ruchu feministycznego, referendum w sprawie rozwodów (1974) i aborcji (1978), aż po tragiczną sprawę „masakry z Circeo” (1975) – kobieca postać zaczyna wyłaniać się w kinie z nową siłą, niezależnością i zdolnością do opowiadania rzeczywistości z niespotykanej wcześniej perspektywy.

Ta zmiana nie następuje poprzez gwałtowne zerwanie z przeszłością, lecz poprzez głęboką transformację kodów narracyjnych: kino tworzone przez kobiety wprowadza nowe wrażliwości, nowe estetyki, nowe sposoby zadawania pytań o świat. Język, który daje przestrzeń wątpliwościom przed działaniem, trosce jako aktowi politycznemu, zmysłowości jako formie oporu oraz poznaniu siebie jako drodze do wiedzy.

Obok postaci historycznych, takich jak Liliana Cavani i Lina Wertmüller, przegląd prezentuje uznane reżyserki jak Cristina Comencini, Francesca Archibugi, Roberta Torre, Antonietta De Lillo, Alice Rohrwacher oraz oddaje hołd Elvirze Notari – pierwszej włoskiej reżyserce, scenarzystce i producentce, która odniosła sukces międzynarodowy – w 150. rocznicę jej urodzin.

Osiem filmów, osiem kobiecych głosów, które splatają sztukę i zaangażowanie, poezję i politykę, pamięć i wizję. To wyjątkowa okazja, by na nowo odkryć włoskie kino kobiece jako przestrzeń refleksji, oporu i wolności.

 W programie:

1 marca 2026 | niedziela | 17.00
PORWANI ZRZĄDZENIEM LOSU PRZEZ WODY LAZUROWEGO SIERPNIOWEGO MORZA | Travolti da un insolito destino nell'azzurro mare d'agosto, reż. Lina Wertmüller, Włochy 1974, 114’
Wprowadzenie: Stanisław Bardadin, kurator cyklu

Podróż przez Morze Śródziemne staje się wyprawą mającą na celu odkrycie, jak delikatne i nietrwałe są społeczeństwa bogatych i biednych.

8 marca 2026 | niedziela | 16.00
COŚ NOWEGO | Qualcosa di nuovo, reż. Cristina Comencini, Włochy 2016, 93’

Lucia i Maria znają się od zawsze. Dwie przyjaciółki tak różne, jak tylko się da.
Lucia ma dość płci męskiej, a Maria po prostu nie może bez niej żyć.
Pewnego wieczoru w jej łóżku pojawia się idealny mężczyzna (wreszcie!). Przystojny, wrażliwy, namiętny i dojrzały.
Ale poranek przynosi niesamowite niespodzianki, a pośród nieporozumień, wielkich kłamstw i drobnych zdrad Lucia i Maria wybiorą się na cudowne wakacje od siebie.
Być może ten chłopak, którego przypadkiem spotkały, to właśnie ten, którego wszystkie szukają, bo dzięki swoim prostym teoriom udaje mu się zrobić prawdziwe zdjęcie rentgenowskie ich życia, rozbijając nawyki i fałszywe mity oraz rewolucjonizując każde pragnienie i pewność.

15 marca 2026 | niedziela | 16.00
KANIBALE | I cannibali, reż. Liliana Cavani, Włochy 1969, 88’

Uwspółcześniona, pełna satyry i groteski adaptacja „Antygony” Sofoklesa, w której Cavani przenosi antyczny mit do realiów Europy końca lat 60. To alegoryczna opowieść o buncie, wolności i moralnym sprzeciwie wobec opresyjnego systemu — film, który doskonale oddaje ducha studenckiej rewolty roku 1968. W roli Terejzasza wystąpił Pierre Clémenti, tworząc jedno z najbardziej niezwykłych i śmiałych wcieleń Chrystusa w historii kina — obok postaci z Teorematu Pasoliniego. „Kanibale” to kino polityczne, poetyckie i prowokacyjne, nie może Was zabraknąć!

22 marca 2026 | niedziela | 16.00
UMRZEĆ ZA TANO | Tano da morire, reż. Roberta Torre, Włochy 1997, 80’

Komediowy musical o sycylijskiej mafii, który opowiada „prawdziwą” historię Tano Guarrasiego - rzeźnika, zazdrosnego brata czterech sióstr, a jednocześnie mafijnego bossa, który został zastrzelony w swoim sklepie mięsnym podczas krwawej wojny mafii w 1988 roku. Za życia, straszliwa zazdrość skazała jego cztery siostry na staropanieństwo. Po jego śmierci siostry Tano odzyskały wolność i możliwość samorealizacji, ale jego duch nadal je prześladował. Historię Tano opowiadają jego przyjaciele i rodzina poprzez śpiew, taniec i wspomnienia.

29 marca 2026 | niedziela | 16.00
DZIEWCZYNKA | È piccerella, reż. Elvira Notari, Włochy 1922, 44’

Dziewczynka (È piccerella) to niemy film z 1922 roku w reżyserii Elviry Notari, uważanej za pierwszą włoską reżyserkę.
Zainspirowany piosenką o tym samym tytule, film opowiada tragiczną historię miłosną Torego, uczciwego młodego Neapolitańczyka, i Margaretelli, kapryśnej i manipulującej dziewczyny. Aby zdobyć miłość Margaretelli, Tore ucieka się do kradzieży biżuterii matki i trwoni rodzinny majątek. Ich związek przeradza się w osobistą i rodzinną ruinę.
Film niezwykle autentycznie oddaje Neapol początku XX wieku oraz chwyta emocjonalną intensywność postaci. Elvira Notari (1875-1946), choć uważana za jedną z pierwszych i najbardziej płodnych reżyserek wczesnego kina włoskiego, pozostaje stosunkowo słabo reprezentowana w dyskusji na temat kanonów filmowych ery kina niemego. Wraz z mężem Nicolą Notari założyła w Neapolu firmę producencką Dora Film w 1906 roku, w ramach której nie tylko reżyserowała filmy, ale także grała, pisała scenariusze, produkowała i dystrybuowała dzieła wydane pod szyldem Dora Film. Z sześćdziesięciu filmów fabularnych i setek krótkometrażowych zrealizowanych przez Notari, obecnie znane są tylko trzy kompletne filmy.
/Kopia filmu pochodzi z CSC-Cineteca Nazionale (Rzym)./

12 kwietnia 2026 | niedziela | 16.00
RESZTA NICZEGO | Il resto di niente, reż. Antonietta De Lillo, Włochy 2004, 103’

Osobisty dziennik kobiety skazanej na śmierć. Neapol, 1799. Wiatr rewolucji francuskiej wieje przez Europę. Idee wolności i równości zostają przyjęte przez grupę intelektualistów, którym udaje się ustanowić Republikę w Neapolu. Poszukiwanie szczęścia i nowego świata pozostaje jedynie ulotną utopią, a neapolitańscy rewolucjoniści zostają porwani przez represje rojalistów, wspieranych przez admirała Nelsona. Wszyscy zginęli na szubienicy.

19 kwietnia 2026 | niedziela | 16.00
WIELKI ARBUZ | Il grande cocomero, reż. Francesca Archibugi, Włochy/Francja/Niderlandy 2004, 95’

Miłość ma uzdrawiający wpływ zarówno na pacjenta, jak i lekarza. Wielki arbuz to historia chorującej na epilepsję Valentiny, która poznaje młodego psychiatrę - Arturo. Lekarz wierzy, że musi być głębsza przyczyna jej choroby i przejmuje jej sprawę, mimo protestów urzędników.
Film oparty jest na prawdziwej historii psychiatry Marco Lombardo Radice, który zrewolucjonizował włoską psychiatrię odrzucając tradycyjne metody leczenia farmakologicznego.
Wielki arbuz zdobył nagrodę David di Donatello za najlepszy film, najlepszy scenariusz i najlepszą rolę pierwszoplanową (Sergio Castellitto) oraz Nastro d’Argento za najlepszy film, najlepszy scenariusz i najlepszą produkcję.

26 kwietnia 2026 /niedziela/ | 16.00
LA CHIMERA | La Chimera, reż. Alice Rohrwacher, Włochy/Francja/Szwajcaria 2023, 130’

Każdy ponoć ma swoją Chimerę. Coś, o czym marzy, ale nie może tego zdobyć. Dla grupy drobnych złodziejaszków rabujących okoliczne groby i handlujących archeologicznymi znaleziskami to chęć szybkiego wzbogacenia się. Oznaczałaby ona wybawienie od dalszej pracy. Arthurowi (Josh O’Connor) z kolei przypomina Beniaminę. Kobietę, którą kochał i stracił. Mężczyzna łatwo się jednak nie poddaje i postanawia rzucić wyzwanie niemożliwemu. Nawet jeżeli oznaczałoby to błąkanie się po mitycznych zaświatach. W poszukiwaniu legendarnych zakopanych drzwi, pozwalających przekroczyć mu próg innej rzeczywistości, Arthur łączy siły z rabusiami. Oferuje im swój talent do wskazywania miejsc, gdzie znajdują się starożytne skarby, w zamian za to, że będą dla niego przekopywać okolicę. Tak rozpoczyna się niezwykła, pełna magii podróż w nieznane.
Nowy film Alice Rohrwacher to romantyczna opowieść o poszukiwaniu spełnienia, gdzie przeszłość i teraźniejszość wzajemnie się dopełniają. Kolejna w dorobku włoskiej reżyserki pełna oryginalnych bohaterów, lokalnego folkloru oraz niezwykłych krajobrazów piękna filmowa baśń.

(materiały organizatora)