Mastercard OFF CAMERA 2026

Aktualna, 19. edycja Międzynarodowego Festiwalu Kina Niezależnego Mastercard OFF CAMERA, to może przewrotnie, przed okrągłym jubileuszem, dobry czas do kilku podsumowań. Ciężko w tym momencie nie być odrobinę sentymentalnym, wszak – po pierwsze już sam nieubłagany upływ czasu skłania do refleksji egzystencjalnych. Po drugie, otaczający świat i kino wyglądają zupełnie inaczej niż prawie dwadzieścia lat temu, kiedy startowaliśmy z festiwalem. Jego idea jednak niezmiennie pozostaje ta sama: zderzenie produkcji młodych filmowców i ułatwienie im startu na początku drogi z bardziej uznanymi twórcami czy obsypanymi na międzynarodowych imprezach filmami, które często nasi widzowie mają okazję zobaczyć jako pierwsi w Polsce.

Trzonem i wizytówką Mastercard OFF CAMERA pozostaje od samego początku Konkurs Główny, w którym dziesięć pierwszych albo drugich produkcji reżyserek i reżyserów z całego świata ma szansę otrzymać Krakowską Nagrodę Filmową Andrzeja Wajdy. Przez ostatnie niemal dwadzieścia lat prezentowane w Konkursie filmy zmieniały się wraz z błyskawicznie zachodzącymi transformacjami politycznymi, kulturowymi, ekonomicznymi. Odbijając, jak przysłowiowy papierek lakmusowy, niepokoje wynikające z konfliktów zbrojnych, niesprawiedliwości społecznych, ale i mniejsze i większe radości. Na czele z pozytywnymi skutkami postępu cywilizacyjnego i obyczajowego czy momentami celebrowania empatii i porozumienia ponad podziałami.

To właśnie na zmianie, często niepokojącej z początku, budzącej obawy i lęki – chcielibyśmy skupić się podczas nadchodzącej 19. edycji festiwalu. I na jej pozytywnych konotacjach, często na przekór i wbrew trudnej, zagmatwanej rzeczywistości codziennej i filmowej. Jak, mam nadzieję, można zobaczyć na własne oczy w wielu prezentowanych podczas MOC filmach – zmiana może stać się źródłem siły, oporu przeciw dominującym tendencjom, narracjom czy schematom. I choć czasem przeraża swą gwałtownością czy zawirowaniami, jakie za sobą niesie, otwiera przed nami wiele nowych możliwości bycia w świecie. Na czele z alternatywnymi sposobami organizacji struktur i formacji społecznych, ale i samych modeli wiedzy, władzy i ich postrzegania.

Świadczą o tym dosadnie produkcje prezentowane w nowych, tegorocznych sekcjach tematycznych, których bohaterki i bohaterowie, na różnych etapach swojego życia muszą przeformułować opinie, poglądy, postawy, a w konsekwencji – modele bycia w świecie. Z jednej strony – w Nastoletnich Dramatach – młodzi ludzie, jak to w okresie dorastania, dowiadują się czegoś niespodziewanego o sobie i przeżywają gwałtowne perypetie, które odmienią ich na zawsze. Z drugiej – dojrzałe kobiety – w produkcjach prezentowanych w sekcji W pewnym wieku udowadniają, że nigdy nie jest za późno na zmianę, a doświadczenie oraz znajomość siebie i świata to źródło siły, nad którym stale można pracować. Błyskawicznie zachodzące zmiany społeczne, personale systemowe są bezpośrednimi powodami nieoczywistych, barwnych, choć momentami bolesnych ekranowych przeobrażeń osób bohaterskich w filmach z sekcji o wymownych nazwach – Polityczne Fikcje oraz Sprawy Kryminalne.

Gorąco zachęcam nasze widzki i widzów do odkrywania pokazywanych podczas 19. edycji Mastercard OFF CAMERA filmów, różnorodnych tematycznie, kulturowo i geograficznie. A wraz z nimi wyzwalającego potencjału, jaki drzemie w mniejszych i większych transformacjach. A tym samym do cieszenia się, być może nawet po naiwnemu, jak dziecko, przecież rację ma Jack Halberstam, gdy pisze, że „zmiany są jak powietrze, którym oddychają dzieci”, zarówno z kinowych seansów, jak i płynących z nich wniosków

Grzegorz Stępniak
Dyrektor Artystyczny Mastercard OFF CAMERA