U nas Wielkanoc kojarzy się przede wszystkim z Wielkim Triduum Paschalnym, święconką, jajkiem i Śmigusem Dyngusem… A jak najważniejsze święto Chrześcijan jest celebrowane w innych krajach?
„Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”, toteż trudno się dziwić, że najważniejsze święto chrześcijan - Wielkanoc - jest obchodzone w stolicy Włoch, a zarazem Stolicy Apostolskiej, z należytym rozmachem. Celebrowanie wydarzeń związanych z Triduum Paschalnym staje się tutaj udziałem nie tylko rodzimej katolickiej społeczności, lecz także licznych pielgrzymów, przybyłych specjalnie po to, aby zobaczyć, jak w Wielki Czwartek podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej Papież obmywa nogi dwunastu dostojnikom kościelnym, wziąć udział w drodze krzyżowej odbywającej się tradycyjnie w rzymskim Koloseum, przede wszystkim zaś - wysłuchać w pierwszy dzień Świąt na placu św. Piotra papieskiego błogosławieństwa Urbi et Orbi (Miastu i światu) oraz życzeń składanych w 63 językach. Pobożność Włochów z powodzeniem bywa łączona z okolicznościowymi przesądami, np. aby najbliższy rok nie był pechowy, należy po wieczornej mszy w Wielki Czwartek odwiedzić co najmniej 3 Groby Pańskie w różnych kościołach. Prawdziwym rodzinnym świętem jest dla mieszkańców Italii nie Wielkanoc, ale Boże Narodzenie (mawiają oni: „spędzaj Boże Narodzenie z rodziną, a Wielkanoc z kim chcesz”). Dlatego też Pasqua kojarzy im się dzisiaj raczej z zamiejskim piknikiem, a tradycyjne potrawy spożywane podczas świątecznego posiłku - kiełbasa sopressante, baranina z rożna, czy ciasto Colomba w kształcie gołębicy - są coraz częściej kupowane, a nie przygotowywane w domu.
Inaczej wyglądają obchody święta Zmartwychwstania Pańskiego u innych mieszkańców południowej Europy. W Hiszpanii Wielkanoc jest najważniejszym świętem, a poprzedzające ją Semana Santa - wielkim religijnym, artystycznym i medialnym wydarzeniem. W całym kraju odbywają się liczne procesje, podczas których do kolejnych świątyń przenoszone są pasos - ogromne, drewniane, dekorowane kwiatami rzeźby prezentujące postać Matki Boskiej, Jezusa i drogę jego męki; organizowane widowiska pasyjne oraz pochody picaos - pokutujących biczowników, którzy nikomu nie wyjawią swojego sekretu ani ślubów złożonych Bogu. Znane na całym świecie Misterium Męki Pańskiej odbywa się w hiszpańskiej Sewilli, gdzie w trwających od rana do późnej nocy procesjach bierze udział prawie 60 rywalizujących ze sobą zakonów. Wciąż popularną świecką rozrywką Hiszpanów w tygodniu poprzedzającym Wielkanoc są Corridy. Gdy zaś uroczystości Triduum Paschalnego i Zmartwychwstania Pańskiego dobiegną końca - na ulicach hiszpańskich miast rozpoczyna się Fiesta - okres beztroskiej zabawy, festiwal pieśni, kwiatów i flamenco.
Wraz z hiszpańskimi konkwistadorami tradycja wielkanocna przywędrowała do Meksyku. Obchody Wielkiego Tygodnia i Świąt przypominają tutaj te z Andaluzji, czy Kastylii, choć - wzbogacone przez ekstrawertyczną, pełną pasji meksykańską kulturę - odbywają się jakby ze wzmożoną energią. Atmosfera refleksji nad przemijaniem wszystkiego, co ziemskie, przeplata się tutaj i łączy harmonijnie z huczną karnawałową zabawą. Meksykanie biorą udział w przejmujących, pełnych emocjonalnych akcentów procesjach, a zarazem dzielą świąteczny czas z najbliższymi - rodziną i przyjaciółmi. Czasu wystarcza na wszystko - z okazji Wielkiej Nocy Meksykanie mają aż dwa tygodnie wolnego.
Biesiadowanie w gronie rodziny i przyjaciół jest głównym atrybutem Wielkanocy w Czechach, gdzie religijny charakter Świąt został niemal zupełnie zapomniany. Nawet świąteczne wypieki, czy „okolicznościowy” alkohol (najczęściej śliwowica, morelówka lub inna smakowa wódka) mają tu swojski, domowy charakter. Najważniejszym dniem jest zaś świąteczny poniedziałek, czyli Szmigrus, podczas którego chłopcy biją ukrywające się w domach panny pomlazkami plecionymi z wierzbowych gałązek, a następnie wrzucają je do najbliższego zbiornika z wodą - strumyka, wanny, czy po prostu kałuży.
Świecki charakter Święta Wielkanocne mają również w Szwecji. Niezwykle popularny jest w Skandynawii zwyczaj przebierania się za Påskkäringar, czyli „wielkanocne wiedźmy”. Przebrane w pstrokate stroje małe dziewczynki wędrują w Wielką Sobotę po okolicznych domach oferując w zamian za łakocie lub symboliczny datek świąteczne kartki, laurki z życzeniami lub piosenkę. W Szwecji popularna jest również tradycja dekorowania domów przy pomocy Påskkris. Przyozdabiane kolorowym pierzem brzozowe gałązki symbolizują wiarę w ludzką moc przyśpieszania nadejścia wiosny.
Repertuar wielkanocnych zabaw - zwłaszcza tych z użyciem jajka, symbolizującego narodziny i nowe życie - jest niezwykle rozwinięty w Wielkiej Brytanii. Jajka można turlać ze wzgórza (wygrywa to, które nietknięte zawędruje najdalej) albo zderzać ze sobą (zwycięski właściciel najbardziej wytrzymałego jajka może liczyć na szczęście w życiu). Jednak największą popularnością cieszą się tutaj doroczne zawody polegające na turlaniu jajek na czas na określonym dystansie (zawody z tzw. egg rolling są także jedną z głównych świątecznych atrakcji w USA). Dla wiernych kościoła protestanckiego najważniejszym momentem świąt jest nabożeństwo wielkopiątkowe. Od wieków celebrowany jest również zwyczaj, zgodnie z którym w tym właśnie dniu głowa kraju - obecnie królowa Elżbieta II - obmywa stopy 12 poddanym oraz rozdaje emerytom symboliczne pensy. Monety są wybijane specjalnie na tę okazję, a ich ilość odpowiada ilości lat monarchini.
Ukochanym zarówno przez dzieci, jak i dorosłych zwyczajem we Francji oraz Niemczech jest poszukiwanie w świąteczny poranek czekoladowych jajek ukrytych w ogrodzie bądź zakamarkach domu. Zgodnie z francuską legendą czekoladowe jajka zrzuciły na ziemię kościelne dzwony, które w Wielki Czwarte odleciały do Rzymu, aby oznajmić śmierć Jezusa, a następnie powróciły z Dobrą Nowiną o jego Zmartwychwstaniu. Z kolei bohaterem niemieckiej wersji wydarzeń jest Wielkanocny Zajączek, który pozostawia czekoladowe jajka i inne drobne słodkości w uplecionych z trawy koszyczkach.
Grecka Wielkanoc jest jednym z najbardziej ortodoksyjnych świąt w tym kraju. Po kilku dniach postu rodziny zasiadają do wspólnego malowania jajek na kolor czerwony, symbolizujący krew Chrystusa. Malowanymi jajkami przyozdabiany jest świąteczny chleb - tsoureki, który pojawia się na greckich stołach wraz z zupą z „wielkanocnego baranka”, gdy tylko zegary wybija północ, oznajmiając Zmartwychwstanie Pańskie.
Prawosławni Rosjanie i Ukraińcy obchodzą Wielkanoc zgodnie z kalendarzem juliańskim, a więc zazwyczaj nieco później niż katolicy. Najbardziej ortodoksyjni przez 40 dni poprzedzających święto Zmartwychwstania nie spożywają mięsa, ryb, nabiału i białego pieczywa. W Wielką Sobotę - podobnie jak w kościele katolickim - odbywa się poświęcenie pokarmów. Rosjanie święcą m.in. jajka, wielkanocne baby oraz paschę - biały ser utarty z masłem, żółtkami i bakaliami. W nocy z soboty na Niedzielę Wielkanocną w cerkwiach odbywają się wielogodzinne nabożeństwa połączone z uroczystą procesją wokół świątyni. W świąteczny poranek Rosjanie witają się słowami „Christos woskriesie” - „Woistinnu woskriesie” (Chrystus zmartwychwstał - Zaprawdę zmartwychwstał!).
Wszystkim czytelnikom i miłośnikom serwisu "Kraków Otwarty na Świat" życzymy spokojnych i radosnych Świąt Wielkanocnych!








