Chociaż przesilenie zimowe, związane z najkrótszymi dniami w roku było świętowane przez ludy zamieszkujące tereny dzisiejszej Wielkiej Brytanii i Irlandii na długo przed pojawieniem się Celtów, o chrześcijanach nie wspominając, Święta Bożego Narodzenia są dzisiaj z pewnością najbardziej wyczekiwanym przez mieszkańców wysp okresem.
Dla większości mieszkańców Anglii, Irlandii czy Szkocji święta kojarzone są z czasem spędzanym w gronie najbliższych. Wiele ludzi bierze dłuższy rozbrat z pracą, aby na czas ukończyć niezbędne przygotowania, spotkać się z rodziną i przyjaciółmi. Domy i mieszkania są dokładnie sprzątane, dekorowane kolorowymi girlandami i lampionami, gałązkami ostrokrzewu i jemioły. To właśnie w Wielkiej Brytanii narodził się – doskonale znany z amerykańskich filmów – zwyczaj pocałunków pod zawieszoną u sufitu jemiołą. Zgodnie z tradycją bowiem, osoba stojąca pod jemiołą nie ma prawa odmówić pocałunku! W centralnym punkcie domu uroczyście stawia się świąteczne drzewko – np. ozdobioną jodłę (w Irlandii i Anglii), czy prawdziwą szkocką sosnę. Prezenty przyniesione przez św. Mikołaja, znanego tutaj również jako Father Christmas, dzieciaki znajdą jednak w świąteczny poranek nie pod drzewkiem, ale w wywieszonych za drzwiami lub przy kominku skarpetach. Trzeba tylko pamiętać, aby zostawić dla Mikołaja drobny poczęstunek – np. maleńki kieliszek whiskey albo ciasteczka.
Również przed świętami – niekiedy nawet z kilkutygodniowym wyprzedzeniem – wysyłane są kartki ze świątecznymi życzeniami. Ojczyzną świątecznych kartek jest Londyn. To właśnie tutaj w 1846 roku Anglik John Callcott Horsley zaprojektował pierwszą kartkę ze „słynnym” napisem: „Merry Christmas and happy New Year!”.
Okres przed Bożym Narodzeniem to również czas kulinarnych potyczek: wypieka się niezliczoną ilość ciast oraz bożonarodzeniowy pudding, bez którego większość Brytyjczyków nie wyobraża sobie Świąt. Celebrowanie wspólnego posiłku w gronie rodziny, to z pewnością główny punkt obchodów Bożego Narodzenia. Mieszkańcy wysp zasiadają do niego jednak nie w Wigilię Bożego Narodzenia, ale 25 grudnia, stąd tradycja przygotowywania postnych dań nie jest tutaj znana. Oprócz puddingu, na świątecznym stole nie może zabraknąć szynki, roladek z bekonu lub kiełbasek, jarzyn, słodyczy (np. wykwintnych deserów o smaku rumu, brandy, sherry lub śmietankowym) i oczywiście alkoholu (trudno się temu dziwić – Boże Narodzenie to jedyny okres w roku, kiedy nawet irlandzkie puby pozostają zamknięte!). Prawdziwym gwoździem programu jest jednak indyk - zapiekany z ziemniakami i pasternakiem, nadziewany kaszą owsianą i podawany z sosem pieczeniowym lub żurawinowym. Kanapki z resztkami bożonarodzeniowego indyka – szczególnie cenione przez brytyjskich smakoszy – obrosły tutaj swoistą legendą!
W Szkocji, np. współpracującym z Krakowem Edynburgu, świąteczne stoły dekoruje się cukierkami-niespodziankami, z ukrytymi w kolorowych papierkach drobnymi upominkami. Przygotowuje się również specjalne bożonarodzeniowe kapelusze, noszone na głowie do końca dnia. Z kolei w niektórych regionach Irlandii (szczególnie na południu) dużą popularnością cieszą się Pasterki (Midnight Mass), po których w oknach domów ustawiane są świece, w celu rozświetlenia drogi Trzem Mędrcom ze Wschodu, którzy szukają Dzieciątka Jezus, aby oddać mu pokłon.
Chociaż obchody Bożego Narodzenia tradycyjnie kończą się w dniu św. Szczepana Męczennika, świętowanie często trwa o wiele dłużej. W wielu prowincjonalnych irlandzkich wioskach kultywowany jest zwyczaj zbierania się „Chłopców Strzyżyka”. Przebrani w fantazyjne stroje i maski kolędnicy odwiedzają okoliczne domy grając muzykę lub intonując improwizowaną pieśń na cześć gospodarzy. Następnie proszą oni o pens dla strzyżyka (najmniejszego irlandzkiego ptaka nazywanego tutaj „Królem Wszystkich Ptaków”). Wszystkie zebrane w tym dniu pieniądze mogą być przeznaczone tylko na czele dobroczynne lub wydane na wspólną kolację kolędników.
Czytaj też o tradycjach bożonarodzeniowych w Niemczech i Austrii, Włoszech, Szwecji i na Węgrzech, Hiszpanii, Ameryce Łacińskiej, w Rosji i na Ukrainie!
