Potwierdzenie Przywilejów
 Ogromny i piękny Rynek Główny
w Krakowie, uderza dziś swą monumentalnością, rozmachem wolnej
przestrzeni, ujętej w cudowne ramy attyki Sukiennic, szczytów
kamienic i pałaców oraz wież Mariackiego
Kościoła. Ten ogromny plac kiedyś
był gęsto zabudowany różnymi budynkami. Dawny wygląd rynku zachował się
jedynie na dawnych grafikach i obrazach, przechowywanych w krakowskich
muzeach. Pomiędzy istnym rojem kramów, jatek i straganów był jednak
niewielki, pusty kąt na płycie rynku. Był to obszar pomiędzy dzisiejszą
wieżą ratuszową a wylotem ul. Brackiej. Miejsce to krakowianie zwali na
goldzie, co można przetłumaczyć jako na
hołdzie, a jeszcze dokładniej
jako miejsce gdzie sprawowano hołdy. To właśnie tutaj ustawiono trybunę
- theatrum, na którym hołd
Zygmuntowi I Staremu składał Albrecht Hohenzolern w 1525 r.
Miejsce to upamiętnia dziś tablica. Miało tu
miejsce także wiele innych zdarzeń. W grudniu 1683 r. święcono
tu np. wielki triumf wiedeński Jana III Sobieskiego. Obok wydarzeń
radosnych i triumfalnych, na goldzie wiało
czasem grozą. Tak było wtedy gdy wykonywano tu publiczne wyroki śmierci.
 Dla mieszkańców miasta najważniejsze jednak były te
spotkania na goldzie, które odbywały
się zawsze w pierwszy dzień po koronacji nowego króla. Był to dzień, w
którym król wybierał się w swą pierwszą podróż w koronie. Nie była
to podróż daleka. Ot, aż z Wawelu na krakowski rynek. Na
goldzie wznoszono wówczas trybunę, na której,
na przygotowanym tronie zasiadał Jego Majestat. Najbardziej wyuczony rajca,
lub czasem wynajęty do tego celu uczony krakowskiej akademii wygłaszał po
łacinie wspaniałą orację a mieszczanie składali hołd wierności nowemu
władcy, najczęściej z „dowodami” umiłowania w postaci brzęczącej
gotówki. Na koniec królowi podawano ksiegę, wspaniały kodeks, w którym
spisane były w porządku chronologicznym wszystkie przywileje Krakowa,
jakie miasto otrzymało począwszy od przywileju lokacyjnego z 1257 r. Król
nic nie mówił, kładł tylko swą prawicę na otwartych kartach kodeksu.
Ten gest miał moc prawną. Oznaczał konfirmacje wszystkich miejskich
przywilejów, potwierdzał ich obowiązujący charakter, nadawał im nowe
znaczenie.
 W Bibliotece Jagiellońskiej
w Krakowie zachowały się dwa takie kodeksy.
Pierwszy, wspaniale iluminowany Kodeks Baltazara Behema z 1505
r. (na zdjęciach), drugi, znacznie skromniejszy, kodeks Michała
Piątkowskiego z początku XVII w.
Trzeci kodeks, Zygmunta Zaleskiego, z końca
XVII w. przechowywany jest w Archiwum Państwowym w Krakowie.
|
